حریق سرخ
دستگاه مرکزی کنترل پنل، مهمترین و اصلیترین جزء یک سیستم اعلام حریق محسوب میشود و عملکرد آن بهگونهای است که میتوان آن را مغز سیستم اعلام حریق نامید. اگر بخواهیم سیستم اعلام حریق را مشابه بدن انسان تصور کنیم، دتکتورها نقش سلولهای عصبی را بر عهده دارند و سیمها بهعنوان رشتههای عصبی عمل میکنند. این رشتهها اطلاعات را به مغز ارسال میکنند و این مغز یعنی تابلو کنترل مرکزی تمامی پردازشها، تصمیمگیریها، نمایش وضعیتها و فعالسازی هشدارها را انجام میدهد.
تابلوی کنترل مرکزی اعلام حریق وظیفه دارد تمامی ورودیها، شامل دتکتورها، شستیها و ماژولها را پایش کند. در صورت مشاهده هرگونه نشانه از دود، حرارت، گاز یا تحریک دستی، پنل بلافاصله واکنش نشان میدهد و خروجیهای مربوط به آژیر، آژیر فلاشر، رلههای جانبی یا سیستمهای اطفای حریق را فعال میسازد. علاوه بر این، تأمین توان الکتریکی تمام اجزای سیستم نیز از طریق همین پنل انجام میشود و این موضوع اهمیت آن را دوچندان میکند.
ساختار الکترونیکی کنترل پنل مرکزی اعلام حریق
تکنولوژی تولید مدارهای تابلوهای مرکزی اعلام حریق معمولاً با دو فناوری انجام میشود:
-
SMD (Surface Mount Device)
-
LED Technology
فناوری SMD که امروزه مدرنترین و پربازدهترین روش تولید بردهای الکترونیکی است، باعث افزایش سرعت پردازش، کاهش خطا، مقاومت بیشتر در برابر حرارت و طول عمر بالای دستگاه میشود.
برق ورودی پنل اعلام حریق معمولاً ۲۲۰ ولت AC است. برای مواقعی که برق شهری قطع میشود، دستگاه دارای دو عدد باتری ۱۲ ولت است که بهصورت همزمان با هم استفاده میشوند. این باتریها باعث میشوند در زمان قطعی برق، سیستم همچنان فعال باقی بماند و هیچ اختلالی در عملکرد دستگاه ایجاد نشود. معمولاً باتریهای ۴.۵ آمپر یا ۷ آمپر در این سیستمها استفاده میشوند.
ابعاد، ظرفیت و طراحی تابلو کنترل مرکزی
ابعاد فیزیکی پنل اعلام حریق به نوع طراحی شرکت سازنده و تعداد زونهای دستگاه بستگی دارد. هرچه تعداد زونهای یک پنل بیشتر باشد، بردهای بیشتری باید در داخل آن قرار گیرد و به همین دلیل اندازه دستگاه بزرگتر میشود.
مثلاً یک پنل دو زون ابعاد کوچکتری دارد، اما پنلهای ۸ زون، ۱۲ زون یا ۱۸ زون معمولاً بزرگتر هستند تا فضا برای مدارها و سیمکشی داخلی کافی باشد.
انتخاب نوع پنل مناسب کاملاً وابسته به ویژگیهای ساختمان شامل موارد زیر است:
-
متراژ ساختمان
-
تعداد طبقات
-
تعداد فضاهای تحت حفاظت
-
نوع کاربری (مسکونی، اداری، صنعتی، تجاری، درمانی و...)
-
تعداد تجهیزات ورودی (دتکتورها، شستیها و...)
-
تعداد تجهیزات خروجی (آژیر، فلاشر، رلهها و...)
مهندسان سیستمهای اعلام حریق بر اساس نقشههای معماری ساختمان، تعداد زون مورد نیاز را مشخص کرده و سپس نوع پنل مناسب انتخاب میشود.
محل مناسب نصب دستگاه کنترل پنل مرکزی
تابلو مرکزی کنترل اعلام حریق باید در مکانی نصب شود که:
-
رفتوآمد پرسنل ساختمان در آنجا زیاد باشد
-
دسترسی سریع و آسان وجود داشته باشد
-
احتمال آتشسوزی در آن نقطه کم باشد
-
نور کافی وجود داشته باشد
-
دارای سیستم روشنایی اضطراری باشد
-
امکان تماشای سریع چراغهای زون فعالشده فراهم باشد
به همین دلیل معمولاً محل نصب دستگاه در اتاق نگهبانی، لابی اصلی ساختمان، ورودی ساختمان یا اتاق کنترل تاسیسات انتخاب میشود.
علاوه بر این، طبق استانداردها باید نقشههای کامل ساختمان شامل مسیرهای خروج، محل نصب دتکتورها، محل تابلو برق و سیستم اطفا در کنار دستگاه نگهداری شود تا نیروهای آتشنشانی هنگام ورود بتوانند سریعتر عملیات امداد را هدایت کنند.
وظایف اصلی پنل کنترل مرکزی اعلام حریق
دستگاه کنترل مرکزی وظایف متنوع و حیاتی دارد، از جمله:
-
پایش دائمی تمامی زونها و تجهیزات ورودی
(دتکتور دود، دتکتور حرارتی، شستی اعلام حریق و...) -
فعالسازی تجهیزات خروجی
(آژیرها، آژیر فلاشرها، رله هشدار، فن تخلیه دود و...) -
تأمین برق سیستم
(برق شهری و باتریهای پشتیبان) -
تشخیص خطاهای سیستم
شامل-
قطعی سیم
-
اتصال کوتاه
-
خرابی دتکتور
-
پایان عمر باتری
-
خطای داخلی
-
-
نمایش وضعیت مناطق تحت حفاظت
وضعیت عادی، هشدار، خطا و تست باید کاملاً روی پنل مشخص باشد. -
گزارشدهی و ذخیره اطلاعات
برخی پنلها قابلیت ذخیره رخدادها را دارند.
مشخصات نمونه دستگاه کنترل پنل برند ایرانی آریان
در ادامه مشخصات واقعی یکی از پنلهای کنترل مرکزی برند «آریان» ارائه میشود که دارای نشان استاندارد ملی است و در بسیاری از پروژههای داخل ایران استفاده میشود:
طبقهبندی:
پنل کنترل مرکزی اعلام حریق
ولتاژ ورودی:
۲۲۰ ولت متناوب
جریان مصرفی:
۳۰۰ میلیآمپر
تعداد زون:
از ۲ تا ۱۸ زون
ولتاژ داخلی:
۱۹ تا ۳۰ ولت DC
باتری مورد نیاز:
۲ عدد باتری ۱۲ ولت ۴.۵ آمپر
حداکثر جریان باتری:
۱.۵ آمپر
ظرفیت پشتیبانی دتکتور در هر زون:
۲۰ عدد دتکتور دودی
۴۰ عدد دتکتور حرارتی
پشتیبانی شستی:
بدون محدودیت تعداد
تعداد خروجی آلارم:
۲ زون آژیر
پشتیبانی آژیر در هر خروجی:
۱۰ عدد آژیر
نوع فیوز باتری:
۳ میلیآمپر – ۲۰ میلیمتر
ابعاد دستگاه:
۴۲ × ۲۸ سانتیمتر
وزن:
۳ کیلوگرم
تکنولوژی تولید:
SMD
این مشخصات تنها یک نمونه هستند و بسته به سازنده و مدل، تفاوتهایی در ظرفیت و طراحی دستگاههای مختلف وجود دارد.
ویژگیهای مهم دستگاه کنترل مرکزی اعلام حریق
-
توانایی تشخیص خطا بهصورت لحظهای
-
نمایش دقیق وضعیت زونها
-
طراحی مقاوم برای استفاده طولانیمدت
-
قابلیت اتصال تجهیزات جانبی مانند رلهها و ماژولها
-
امکان تست و ریست سریع
-
بهرهمندی از باتری بکآپ در صورت قطع برق
-
سهولت نصب و راهاندازی
-
هماهنگی کامل با دتکتورها و آژیرهای استاندارد
جمعبندی
دستگاه کنترل پنل مرکزی اعلام حریق بخش حیاتی هر سیستم هشداردهنده است و تمامی اطلاعات و فعالیتهای سیستم از طریق این دستگاه مدیریت میشود. انتخاب پنل مناسب، نصب صحیح آن، روشنایی کافی محیط، وجود نقشههای ساختاری و نگهداری منظم از جمله مواردی است که در عملکرد صحیح سیستم نقش مهمی دارند.
این دستگاه باید با توجه به نیاز پروژه، تعداد زونها، نوع تجهیزات، کاربری ساختمان و استانداردهای لازم انتخاب شود. استفاده از پنلهای استاندارد و معتبر تضمین میکند که در زمان وقوع خطر، سریعترین و دقیقترین واکنش ممکن انجام شود.