سیستم‌ های اعلام حریق | انواع، اجزا و نحوه عملکرد

انواع سیستم‌های اعلام حریق

سیستم‌های اعلام حریق در چهار دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

1. سیستم‌های متعارف (Conventional)

2. سیستم‌های آدرس‌پذیر (Addressable)

3. سیستم‌های هوشمند یا آدرس‌پذیر آنالوگ (Intelligent)

4. سیستم‌های بی‌سیم یا رادیویی (Wireless)

در ادامه هر یک از این سیستم‌ها را به‌طور کامل توضیح می‌دهیم.

۱. سیستم اعلام حریق متعارف

سیستم‌های متعارف یکی از قدیمی‌ترین و پرکاربردترین انواع سیستم اعلام حریق هستند. در این سیستم، تجهیزات هر منطقه ساختمانی در قالب یک مدار به تابلو مرکزی متصل می‌شوند.

ویژگی‌ها و ساختار

• ساختمان به مناطق تقسیم می‌شود (Zone)

• هر منطقه یک مدار از تابلو را اشغال می‌کند

• اتصال تجهیزات به‌شکل شاخه‌ای (شعاعی) انجام می‌شود

• در انتهای هر مدار یک مقاومت انتهای خط (EOL) قرار دارد

• تابلو چهار وضعیت را تشخیص می‌دهد:
  عادی – هشدار – مدار باز – اتصال کوتاه

نحوه عملکرد جریان و تشخیص

• جریان کم → حالت عیب

• جریان عادی → وضعیت طبیعی

• جریان زیاد → هشدار حریق

• جریان صفر → اتصال کوتاه

مزایا

• قیمت مناسب

• نصب ساده

• مناسب ساختمان‌های کوچک و متوسط

محدودیت‌ها

• عدم تشخیص دقیق محل حریق (فقط منطقه مشخص می‌شود)

• توان پردازش کم

• ظرفیت محدود

ویژگی‌های تابلو متعارف (نمونه مشخصات واقعی)

• 24VDC

• پشتیبانی ۲ تا ۱۶ منطقه

• 32 دتکتور برای هر Zone

• خروجی‌های آژیر متعدد

• باتری‌های پشتیبان ۷ تا ۱۲ آمپر ساعت

• ۷۲ ساعت کارکرد در حالت آماده‌باش

۲. سیستم اعلام حریق آدرس‌پذیر

در این سیستم، هر دتکتور و هر شستی دارای یک آدرس منحصر‌به‌فرد است. این ویژگی به سیستم اجازه می‌دهد دقیقاً مشخص کند کدام تجهیز هشدار داده است.

ویژگی‌ها

• اتصال تجهیزات به‌صورت حلقه‌ای (Loop)

• یک حلقه می‌تواند چندین منطقه را پوشش دهد

• هر حلقه تا ۱۰ هزار متر مربع را پوشش می‌دهد

• نمایش دقیق سنسور فعال‌شده روی نمایشگر تابلو

مزایا

• تشخیص دقیق محل حریق

• سیم‌کشی کمتر از متعارف

• سرعت تشخیص بیشتر

محدودیت‌ها

• قیمت بالاتر نسبت به متعارف

• نصب و برنامه‌ریزی پیچیده‌تر

۳. سیستم اعلام حریق هوشمند (آدرس‌پذیر آنالوگ)

پیشرفته‌ترین نوع سیستم اعلام حریق است. آشکارسازها در این سیستم مجهز به ریزپردازنده (Microprocessor) هستند و شرایط محیط را لحظه‌به‌لحظه تحلیل می‌کنند.

تفاوت اصلی با سیستم آدرس‌پذیر معمولی

در سیستم آدرس‌پذیر:
→ دتکتور فقط دو وضعیت دارد: هشدار / عدم هشدار

در سیستم هوشمند:
→ دتکتور مقادیر تحلیلی دود و حرارت را به تابلو ارسال می‌کند
→ تشخیص نهایی با تابلو مرکزی است

مزایا

• تنظیم حساسیت برای هر دتکتور به‌صورت جداگانه

• سیستم پیش‌هشدار (Pre-alarm)

• خودتشخیصی و عیب‌یابی خودکار

• هشدار اشتباه بسیار کمتر

• امکان اتصال چند تابلو و ایجاد شبکه

• کنترل نرم‌افزاری کامل

• ذخیره هزاران رخداد

• امکان اتصال ۱۲۷ تجهیز روی یک حلقه

نکات طراحی

• حداکثر ۱۲۰ آدرس در هر حلقه

• حداکثر طول حلقه: ۲ کیلومتر

• حداقل قطر سیم: 1.5mm

• حداکثر طول انشعاب از حلقه: ۱۰۰ متر

۴. سیستم اعلام حریق بی‌سیم (Wireless)

این سیستم‌ها بدون کابل کار می‌کنند و ارتباط تجهیزات از طریق امواج رادیویی انجام می‌شود.

مزایا

• نصب سریع

• مناسب ساختمان‌های تاریخی یا محیط‌های بدون امکان کابل‌کشی

معایب

• هزینه بالا

• نیاز به بررسی دوره‌ای باتری

• حساسیت به تداخل سیگنال‌ها

سیستم‌های تک‌مرحله‌ای و دو‌مرحله‌ای

سیستم تک‌مرحله‌ای

با فعال شدن دتکتور یا شستی:
→ آژیر تمام ساختمان فعال می‌شود.

سیستم دو‌مرحله‌ای

مرحله ۱: هشدار به اتاق کنترل یا بخش ایمنی
مرحله 2: اعلام عمومی پس از تأیید
اگر کسی تأیید نکند، سیستم خودکار هشدار عمومی می‌دهد.

کاربرد:
مدارس، بیمارستان‌ها، استادیوم‌ها و فضاهای عمومی که نباید با یک هشدار کوچک مردم دچار هراس شوند.

جمع‌بندی

سیستم‌های اعلام حریق طیف گسترده‌ای دارند؛ از ساده‌ترین دتکتورهای مستقل تا پیشرفته‌ترین سیستم‌های هوشمند شبکه‌ای. انتخاب بهترین سیستم به عواملی مثل:

• مساحت پروژه

• تعداد طبقات

• سطح خطر

• بودجه

• استانداردهای مورد نیاز

• نیاز به تشخیص دقیق

بستگی دارد.

برای ساختمان‌های کوچک و متوسط معمولاً سیستم متعارف مناسب است، اما برای پروژه‌های بزرگ، مراکز اداری، صنعتی و تجاری سیستم‌های آدرس‌پذیر و هوشمند بهترین عملکرد را دارند.